Columns van De Reisdokter

Ronald Hulsebosch, expeditieartsInspelend op de actualiteit en puttend uit zijn uitgebreide praktijkervaring behandelt dokter Ronald Hulsebosch in deze column de gezondheidsrisico’s op reis en schrijft wat je er tegen kunt doen. Ronald Hulsebosch is huisarts in Den Haag en is zeer betrokken bij Nederlandse expedities.

De combinatie van zijn beroep en passie voor buitensport zorgt ervoor dat hij naam gevestigd heeft als expeditiearts. In 2001 nam hij het initiatief voor de unieke formule voor reisvaccinaties: De Reisdokter. Bij diverse huisartspraktijken kunt u terecht voor medisch reisadvies, vaccinaties, malariapreventie en medical kits.

Hoogteziekte

hoogteziekte, stadia, zuurstof, tips

Ze strompelde ondersteund door medeklimmers naar beneden. Ik liep haar tegemoet en merkte dat ze niet helemaal helder was en moeite had om haar evenwicht te bewaren. In de Kibo hut aangekomen, 'n paar 100 meter onder de top van de Kilimanjaro, legden we haar op bed en vertelde ze ons hevige hoofdpijn te hebben. Ze gaf over. Ze wist niet meer of ze nou op de top geweest was. Mijn diagnose was hersenoedeem en ik diende haar dexamethason toe en bestelde de 'Kili taxi'. De Kilimanjaro taxi is een soort bakfiets waar een zieke of gewonde opgelegd kan worden. Met twee man ervoor en twee man erachter wordt de paden afgescheurd en kan in korte tijd flink worden afgedaald, wat bij hersenoedeem levensreddend kan zijn. Even later en 500 meter lager werd ik gebeld via de portofoon dat ze weer helemaal helder was en zich veel beter voelde.

Hoogteziekte ontstaat door zuurstofgebrek. Op 5000 meter is nog maar de helft van de hoeveelheid zuurstof aanwezig vergeleken met zeeniveau. Op 8000 meter is dit slechts een derde. Hoogteziekte wordt verdeeld in drie stadia:

  • Acute mountain sickness (AMS): Hoofdpijn, slapeloosheid, gebrek aan eetlust en misselijkheid. Dit krijgt bijna iedereen boven een bepaalde hoogte en dat kan al in de Alpen op 2000 meter. Gaat meestal vanzelf met rust in een paar dagen over.
  • High altitude pulmonary edema (HAPE): Kortademigheid ook in rust, snelle, reutelende ademhaling, snelle hartslag, bleek gelaat, opgeven van al dan niet roze gekleurd slijm, extreme vermoeidheid. Loopt vaak dodelijk af als niet afgedaald kan worden. Behandeling bestaat verder uit zuurstof en nifedipine. In de hooggelegen wintersportgebieden van de Rocky Mountains worden geregeld skiërs met longoedeem opgenomen in het ziekenhuis.
  • High altitude cerebral edema (HACE): Hersenoedeem. Sufheid, verwardheid, hevige hoofdpijn, dronkemansloop. Ontaardt snel in coma en de dood als niet onmiddellijk afgedaald kan worden. Zuurstof en dexamethason zijn nodig.

Hoe kan je het voorkomen?

Door langzaam te stijgen, rustdagen te nemen, veel te drinken en uitputting te voorkomen wordt de kans kleiner. In lichte mate krijgt iedereen het. Jong en oud, in goede of slechte conditie, man of vrouw, het maakt niets uit. Sommigen hebben meer aanleg voor hoogteziekte dan anderen. In de zone des doods boven 7000 meter hoogte gaat iedereen dood aan hersenoedeem als je er maar lang genoeg blijft, en dat is niet eens erg lang. In het algemeen is het niet nodig en verstandig om bij voorbaat acetazolamide (Diamox) te slikken. Een uitzondering kan gemaakt worden voor mensen met gebleken aanleg voor ernstige hoogteziekte, maar dan wel met goede uitleg en instructies. In de praktijk blijkt dat de verschijnselen nogal eens niet onderkend of onderschat worden. Kennis van zaken en discipline zijn van groot belang. Er zijn heel wat mensen in de bergen aan zelfoverschatting overleden. Macho gedrag is misschien leuk in de disco, maar dodelijk in de bergen.

De tips

  • Zorg voor een gezond loopschema met rust en acclimatisatiedagen: klim hoog, slaap laag.
  • Drink 1 liter per dag extra per 1000 meter hoogte.
  • Observeer je klimgenoten en maak hierover afspraken, omdat niet iedereen tot zelfanalyse in staat is.
  • Daal af indien hoogteziekteverschijnselen ondanks rust niet minder worden.
  • Neem acetazolamide, nifedipine en dexamethason mee in de medical kit en zorg dat je weet hoe en wanneer je het moet gebruiken.

Als je meer wilt weten over hoogteziekte kan ik het boek 'Hoe blijf ik gezond in de hoogte' van harte aanraden. Schrijver: Han Willems. Uitgever: Koninklijk Instituut voor de Tropen. Zeer leerzaam zijn de analyses van praktijkgevallen. Tot slot om een kleine duit te doen in het zakje van de omstreden klimsuccessen van Bart Vos

Website en afsprakenmodule zijn gerealiseerd door BaseNet | © 2019 De Reisdokter