Columns van De Reisdokter

Ronald Hulsebosch, expeditieartsInspelend op de actualiteit en puttend uit zijn uitgebreide praktijkervaring behandelt dokter Ronald Hulsebosch in deze column de gezondheidsrisico’s op reis en schrijft wat je er tegen kunt doen. Ronald Hulsebosch is huisarts in Den Haag en is zeer betrokken bij Nederlandse expedities.

De combinatie van zijn beroep en passie voor buitensport zorgt ervoor dat hij naam gevestigd heeft als expeditiearts. In 2001 nam hij het initiatief voor de unieke formule voor reisvaccinaties: De Reisdokter. Bij diverse huisartspraktijken kunt u terecht voor medisch reisadvies, vaccinaties, malariapreventie en medical kits.

Teek it or leave it

Ik ben de enige buitensporter in de familie. De rest golft en tuiniert. Mijn zus kreeg vorig jaar hevige pijn in haar been. Na enige dagen belde ze mij wat te doen. Ik raadde haar aan de zaak nog even aan te zien: klassiek advies van een huisarts. Een paar weken later merkte ze dat ze haar voet niet goed omhoog kon krijgen, een klapvoet dus. De huisarts vermoedde de ziekte van Lyme, de neuroloog behandelde haar met antibiotica infusen. De pijn verdween als eerste, de klapvoet genas traag en ze bleef lang moe. Na 1 jaar was ze weer de oude.

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door Borrelia Burgdorferi, een bacterie, die door een tekenbeet in het bloed van de mens terecht kan komen. Als het tot ziekteverschijnselen komt zijn er 3 stadia.

1. Erythema migrans , EM: een 5 tot 60 cm grote rode, ronde vlek rond de plek waar de teek heeft gezeten. Dit ontstaat 3 dagen tot 3 maanden na de tekenbeet en verdwijnt vanzelf.
2. Als de ziekte zich in het lichaam verspreidt, kunnen verschijnselen ontstaan als koorts, griepachtige klachten en gezwollen lymfeklieren.
3. Zenuwpijn, verlammingsverschijnselen en gewrichtsontstekingen zijn late klachten, die zich tot wel 1 jaar na de besmetting kunnen voordoen.

Men schat dat in Nederland 20% van de teken besmet is met deze bacterie. Uit Nederlands onderzoek onder risicogroepen (wandelaars, kampeerders, tuinmannen, boswachters) bleek dat 82% antistoffen heeft, maar geen ziekteverschijnselen en ook nooit gehad. De kans om ook na vele tekenbeten Lyme op te lopen is dus niet zo groot.

In 2005 zagen de huisartsen in Nederland naar schatting 17.000 mensen met erythema migrans, de grote rode ronde kring, als vermoedelijke eerste verschijnsel van de ziekte van Lyme. Gebieden met een verhoogd risico zijn de Achterhoek, Veluwe, Drente, Utrechtse heuvelrug, Zuid Friesland en de duinen.
Na een tekenbeet hoeft men niet meteen een antibioticum te gebruiken, wel als er na weken EM zichtbaar wordt.
Hoe kunt u deze ziekte voorkomen?

Teken laten zich van hoog gras en laag struikgewas op de mens vallen en kruipen dan naar de huid, dit vooral in het tekenseizoen van maart tot november. Blijf op de paden, vermijd hoog gras en struikgewas (vreselijk advies voor een buitensporter). Draag een lange broek, een hoed, dichte schoenen en stop de broekspijpen in de sokken. Heel charmant. U kunt de onbedekte huid insmeren met Deet en met permetrine geimpregneerde kleren dragen. Binnenkort zijn er zelfs geimpregneerde sokken te koop.

Onderzoek de huid op het einde van de dag en verwijder de teek zo snel mogelijk, liefst binnen 24 uur met een tekentang zonder te draaien en zonder de teek van te voren te verdoven met alcohol. Laat geen rest zitten. Desinfecteer de huid na afloop. De teek doet er minimaal 24 uur over om contact te maken met bloed, waarna de besmetting plaats kan vinden.
Er is nog geen vaccinatie mogelijk tegen Lyme.

Teken buiten Nederland kunnen ook ander ziektes veroorzaken. Tekenencephalitis ook wel Tick Borne encephalitis en Fruh Sommer Meningoencefalitis genaamd in de Alpenlanden, Oost Europa en Rusland. Dit is een gevaarlijke ziekte, die gelukkig weinig voorkomt. Boven de boomgrens komen geen teken voor.
In Afrika komt ook Afrikaanse Tekenkoorts voor. Dit kan de argeloze toerist als souvenir van een safari uit Oost Afrika meenemen, maar loopt altijd goed af.

Ik moet de stoere buitensporter teleur stellen: tuinieren, wandelen en golfen zijn net zo gevaarlijk.

Ronald Hulsebosch

Website en afsprakenmodule zijn gerealiseerd door BaseNet | © 2019 De Reisdokter