Columns van De Reisdokter

Ronald Hulsebosch, expeditieartsInspelend op de actualiteit en puttend uit zijn uitgebreide praktijkervaring behandelt dokter Ronald Hulsebosch in deze column de gezondheidsrisico’s op reis en schrijft wat je er tegen kunt doen. Ronald Hulsebosch is huisarts in Den Haag en is zeer betrokken bij Nederlandse expedities.

De combinatie van zijn beroep en passie voor buitensport zorgt ervoor dat hij naam gevestigd heeft als expeditiearts. In 2001 nam hij het initiatief voor de unieke formule voor reisvaccinaties: De Reisdokter. Bij diverse huisartspraktijken kunt u terecht voor medisch reisadvies, vaccinaties, malariapreventie en medical kits.

Houd het hoofd koel en de voeten warm (en droog)

Deze volkswijsheid kun je letterlijk en figuurlijk opvatten. In beide gevallen is het voor de buitensporter een gezegde waar hij veel aan kan hebben. Laten we eerst de letterlijke kant van de zaak onder de loep nemen. Als je een pasgeboren baby bekijkt, dan zie je hoe ontzettend groot het hoofd is in verhouding tot de rest van het lichaam. Deze verhouding verandert bij het ouder worden, maar ook van het volwassenenlichaam is het hoofd nog steeds een omvangrijk deel. De huid van de schedel en het gezicht zijn zeer goed doorbloed en tevens zeer goed voorzien van zweetklieren. Dit heeft tot gevolg dat via het hoofd veel warmte kan worden afgegeven en opgenomen. Zowel bij onderkoeling als oververhitting speelt het hoofd de belangrijkste rol, de hoofdrol dus.

Een zonnesteek ontstaat doordat de argeloze buitensporter het hoofd niet bedekt. Omgekeerd geldt dat ook voor onderkoeling. Vergeet hierbij vooral ook de nek niet. Hoofddeksels voor de woestijn hebben vaak een neklap. Woestijnbewoners hebben niet voor niets hun hele hoofd en nek bedekt met doeken. Het ziet er warm en benauwd uit, maar het houdt de hitte juist buiten. Ook in de bergen is het verstandig hoofd en nek te bedekken. Zowel als bescherming tegen de felle zon, alsmede om warmte te verliezen. Dit klinkt tegenstrijdig, maar juist in de bergen gebeurt beide.
En hoe zit het met de voeten? Er wordt veel aandacht, tijd en geld besteedt aan de juiste schoenen. En terecht. Niets kan zo het plezier bederven als koude en beknelde voeten. Fabrikanten doen er alles aan om vocht en kou buiten te houden. Maar een voet produceert ook vocht en dat moet als het even kan niet binnen in de schoen blijven. Voor de bergen is een Gore-Tex schoen dan een goede keuze. In het oerwoud functioneert dit echter niet. Door de warme en vochtige buitentemperatuur kan het vocht van je voeten niet naar buiten, met natte voeten als gevolg. Tijdens een tocht door de binnenlanden van Nieuw-Guinea heb ik een maand lang lopen soppen (zonder Gore-Tex schoenen) door de natte jungle. Mijn prachtige schoenen zijn nooit droog geweest en raakten witbeschimmeld. Alleen in de slaapzak had ik droge voeten.
Jaloers keek ik naar de Papoea’s, die geen schoenen nodig hadden. Voortdurend natte voeten kan leiden tot een kapotte huid en schimmel- en, nog erger, bacteriële infecties met koorts en gangreen. In de Eerste Wereldoorlog heette dat loopgravenvoet en was de oorzaak van menige amputatie. De Engelsen noemen het plastisch “ jungle rot”. Als het onmogelijk is om water buiten te houden, heb je veel meer aan sneldrogende schoenen. Dus in het oerwoud geen Gore-Tex en ook geen dubbellaags leer, maar enkellaags canvas dat hooguit her en der versterkt is met leren stukken.

Oververhitting en onderkoeling spelen zich ook in figuurlijke zin af in het hoofd en moeten beide worden vermeden. Het geestelijke hoofddeksel heet ‘gezond verstand’. ‘Er warmpjes bij zitten’ slaat volgens mij op de voeten en is voor een buitensporter een handige omstandigheid.

~ Ronald Hulsebosch

Website en afsprakenmodule zijn gerealiseerd door BaseNet | © 2019 De Reisdokter