Columns van De Reisdokter

Ronald Hulsebosch, expeditieartsInspelend op de actualiteit en puttend uit zijn uitgebreide praktijkervaring behandelt dokter Ronald Hulsebosch in deze column de gezondheidsrisico’s op reis en schrijft wat je er tegen kunt doen. Ronald Hulsebosch is huisarts in Den Haag en is zeer betrokken bij Nederlandse expedities.

De combinatie van zijn beroep en passie voor buitensport zorgt ervoor dat hij naam gevestigd heeft als expeditiearts. In 2001 nam hij het initiatief voor de unieke formule voor reisvaccinaties: De Reisdokter. Bij diverse huisartspraktijken kunt u terecht voor medisch reisadvies, vaccinaties, malariapreventie en medical kits.

Hoe houd ik het hoofd heel

Eind maart was ik met 2 vrienden aan het toerskieen in Graubunden op de grens van Zwitserland en Italië. Het was warm en de sneeuw nat en zwaar. Bij een oversteek van een helling zakte de sneeuw onder en rond mij met een doffe plof in elkaar. De voorbode van een schneebrett lawine. De helling was kort, niet steil en ik was vlak onder de top, dus ik maakte me niet veel zorgen. Toen de sneeuw losbrak en mij meenam, was ik niet bang, maar wel verbaasd over de kracht en de zwaarte van de sneeuw. Ik verloor het evenwicht en viel. Na een meter of 10 kwam de sneeuw tot stilstand en krabbelde ik overeind in een berg kletsnatte smurrie die mij tegen de grond probeerde te zuigen. Ik was al machteloos geweest in een dergelijke kleine sneeuwverschuiving!

Hoe zou het zijn bij een val op een steile gletsjerhelling? Of in een gletsjerspleet? Al dan niet met ski’s. Of in een grote rollawine? Heb je dan nog wel een kans? Is er iets wat je kunt doen om de kans op ernstig letsel te verkleinen? Heeft het zin om een helm te dragen? Deze laatste vraag werd door mijn dochter met hoongelach ontvangen: ‘ Dan ziet iedereen dat je niet kunt skiën.’ Ik denk onwillekeurig aan de Amerikanen in mijn wijk die met een helm op de fiets zitten en ben het eigenlijk met haar eens. Maar dat is emotie en moet gewantrouwd worden. Als een helm zin heeft, wie en in welke omstandigheden zou dan een helm moeten dragen? Alleen ijs en rotsklimmers? Iedereen, die op een gletsjer skiet of loopt? Alleen kinderen of ook volwassenen? Of zelfs iedere pisteskiër?

Een ziekenhuis in Bern publiceerde onlangs over letsels door een val op een gletsjerhelling en in een gletsjerspleet. Alleen ernstige letsels werden in het onderzoek ingesloten, niet de vele valpartijen, die goed afliepen en geen of slechts geringe verwondingen tot gevolg hadden. Het ging om 12 gevallen in de afgelopen 5 jaar. Het aantal is gering maar de verwondingen niet. 6 vielen in een spleet van 4 tot 30 meter, 6 vielen op een ijshelling 25 tot 200 meter naar beneden. Deze 12 mensen hadden bij elkaar 65 verwondingen, dus 5 a 6 per persoon. 4 waren aan het ijsklimmen, 4 aan het toerskieen en 1 aan het snowboarden. Geen is overleden. Wat hadden ze voor letsels?

- 8 waren ernstig onderkoeld.
- 8 in coma.
- 29 schedel en hersenletsels, waaronder fracturen en hersenbloedingen
- 13 verwondingen van de borstkast: gebroken ribben en ingeklapte long.
- 12 been en bekkenfracturen.
- 5 ernstige letsels van hals en borstwervelkolom.
- Een enkele bevroren teen en vinger en 2 inwendige buikletsels.

Schedel en hersenletsel spant de kroon. Meerdere recente onderzoeken hebben aangetoond dat dit ook geldt voor ski en snowboardongelukken op de pistes. In mijn directe omgeving weet ik van 2 dodelijke ongevallen door hersenletsel op de piste bij goede, ervaren skiërs. In 1991 verscheen een Zweeds onderzoek dat liet zien dat door het dragen van een helm 50% minder schedel en hersenletsel bij skiërs optrad.

Ik denk met weemoed en schuld terug aan de tijd dat mijn 3 kleine kinderen achter mij aan skieden. Ik ging te hard en te moeilijk, zij droegen geen helm. Ik neem mij voor dat bij mijn kleinkinderen anders te doen. Eigenlijk zou je pas kinderen mogen hebben als je opa bent.

Ronald Hulsebosch

Website en afsprakenmodule zijn gerealiseerd door BaseNet | © 2019 De Reisdokter